Trả lời nhanh
Pin xe điện giảm dung lượng dần theo tuổi và quá trình sử dụng; đây là đặc tính bình thường của pin lithium-ion. Tốc độ giảm không giống nhau ở mọi xe vì còn phụ thuộc nhiệt độ, lịch sử SOC, độ sâu sạc-xả, dòng điện và hệ thống quản lý nhiệt. Điều cần quan tâm không phải “pin có chai hay không”, mà là mức giảm có bất thường so với tuổi xe và thói quen sử dụng hay không.
“Chai pin” thực chất là gì?
Khi pin mới có thể lưu trữ một lượng năng lượng nhất định. Sau nhiều năm và nhiều chu kỳ, khả năng lưu trữ đó giảm. Nếu mọi điều kiện khác giống nhau, xe có thể đi ít kilomet hơn sau một lần sạc.
Điều này khác với việc hôm nay xe hiển thị quãng đường ít hơn hôm qua vì trời nóng, chạy cao tốc hoặc bật điều hòa nhiều.
Bốn nhóm yếu tố ảnh hưởng tuổi thọ pin
NREL liệt kê nhiều biến số trong mô hình tuổi thọ pin, nổi bật gồm:
1. Nhiệt độ
Nhiệt độ môi trường và nhiệt sinh ra bên trong pin đều ảnh hưởng đến lão hóa. Đây là lý do hệ thống quản lý nhiệt của xe rất quan trọng.
2. Lịch sử SOC
Không chỉ số chu kỳ, mà việc pin thường xuyên nằm ở vùng SOC nào cũng là một phần của bài toán lão hóa.
3. Độ sâu chu kỳ
Một chu kỳ sử dụng sâu khác với nhiều lần nạp bù nhỏ. Không nên đếm đơn giản “cắm sạc bao nhiêu lần = bấy nhiêu chu kỳ”.
4. Dòng sạc/xả
Tăng tốc mạnh, sạc công suất cao và điều kiện vận hành đều có thể làm hệ thống pin chịu tải khác nhau. Tuy nhiên tác động thực tế còn phụ thuộc thiết kế và quản lý nhiệt của từng xe.
Quãng đường giảm không đồng nghĩa pin đã hỏng
Trước khi nghi ngờ pin, hãy xem:
- tốc độ chạy gần đây có cao hơn không;
- điều hòa dùng nhiều hơn không;
- lốp có thiếu áp suất không;
- xe có chở nặng hơn không;
- tuyến đường có dốc hơn không;
- thời tiết có thay đổi mạnh không.
Nếu quãng đường chỉ giảm trong một vài chuyến, chưa đủ để kết luận pin xuống cấp.
Theo dõi thế nào cho có ý nghĩa?
Đừng so một ngày với một ngày. Hãy so theo các điều kiện gần giống nhau:
- cùng tuyến;
- cùng tốc độ tương đối;
- cùng mức tải;
- cùng mùa/thời tiết nếu có thể;
- theo xu hướng vài tháng.
Bạn có thể ghi lại điện năng tiêu thụ trung bình và quãng đường thực tế thay vì chỉ nhìn con số range ước tính trên màn hình.
Khi nào nên mang xe kiểm tra?
Nên đặt lịch nếu:
- dung lượng/quãng đường giảm nhanh bất thường trong thời gian ngắn;
- xuất hiện cảnh báo pin hoặc hệ thống điện cao áp;
- xe sạc chậm bất thường ở nhiều trạm khác nhau;
- pin tụt mạnh khi xe đứng yên dù không có lý do rõ;
- xe từng ngập nước, va chạm mạnh ở gầm hoặc khu vực pin;
- hiệu suất khác biệt rõ so với lịch sử sử dụng của chính chiếc xe.
Có nên tránh sạc nhanh hoàn toàn?
Không cần cực đoan. Sạc nhanh tồn tại để giải quyết nhu cầu đi xa và nạp nhanh. Nghiên cứu NREL cho thấy tác động phụ thuộc tần suất, nhiệt độ, quản lý nhiệt và nhiều điều kiện khác. Hướng sử dụng thực tế là dùng DC khi nó có giá trị, không biến mọi phiên sạc thành DC chỉ vì nhanh hơn.
Pin xe điện dùng hết vòng đời xe thì sao?
U.S. DOE lưu ý pin EV sau thời gian sử dụng vẫn có thể còn phần đáng kể dung lượng và có khả năng được dùng cho ứng dụng lưu trữ thứ cấp, tùy tình trạng. Điều này cho thấy “hết chuẩn cho xe” không có nghĩa bộ pin lập tức trở thành vô dụng.
Kết luận
Pin xe điện không giữ nguyên dung lượng mãi mãi, nhưng cũng không nên đánh giá tuổi thọ bằng cảm giác sau vài chuyến. Hãy theo dõi xu hướng dài hơn, giữ lốp đúng áp suất, dùng sạc theo khuyến cáo và kiểm tra kỹ khi có dấu hiệu thay đổi bất thường.
